آمبروکسان در عطرسازی (Ambroxan)

این مولکول نه تنها یک جایگزین اقتصادیهست بلکه به معنای واقعی کلمه به کاهش فشار روی یک گونه دریایی کمک کرد و مسیر عطرسازی مدرن را هم برای همیشه عوض کرد

قبل از این که به آمبروکسان برسیم باید کمی درباره عنبرخاکستری یا آمبراگریس صحبت کنیم این ماده در واقع ترشحات روده نهنگ عنبر است که گاهی به شکل توده هایی موم مانند روی سطح دریا شناور می شود یا به ساحل می رسد

عنبرخاکستری تازه بویی نامطبوع و مدفوعی دارد اما بعد از ماه ها یا حتی سال ها قرار گرفتن در معرض نور خورشید و آب دریا و اکسیژن ترکیباتش تغییر می کند و به رایحه ای گرم شیرین و کمی شور و معدنی تبدیل می شود که قرن ها یکی از گران ترین مواد دنیای عطر بود

چون این ماده به شکل طبیعی و تصادفی روی سواحل پیدا می شد مقدارش بسیار محدود و قیمتش بسیار بالا بود

و حتی گاهی باعث می شد بعضی انسان ها صید غیرقانونی نهنگ را انجام دهند

در دهه 70میلادی شیمی دان ها متوجه شدند بخشی از رایحه گرم و شور عنبرخاکستری طبیعی به مولکولی به اسم آمبروکسید مربوط می شود این مولکول را می شد از ماده ای در گیاهی به اسم سکلاره یا مریم گلی رومی استخراج و بازسازی کرد گیاهی که هیچ ربطی به نهنگ ندارد

و از طریق چند مرحله واکنش شیمیایی می شد به مولکولی رسید که ساختار و رایحه اش بسیار نزدیک به بخش اصلی رایحه عنبرخاکستری طبیعی بود همین مولکول بود که بعدها با نام تجاری آمبروکسان شناخته شد

پیش از آمبروکسان، عطرسازها یا باید هزینه بسیار بالای عنبرخاکستری طبیعی را می پرداختند یا از مواد جایگزین ضعیف تری استفاده می کردند که کیفیت رایحه پایین تری داشتند آمبروکسان این مشکل را حل کرد چون هم قیمتش به مراتب پایین تر بود و هم از یک منبع گیاهی قابل کشت به دست می آمد 

همین موضوع باعث شد استفاده از عنبرخاکستری طبیعی در صنعت عطر به شدت کاهش پیدا کند و آمبروکسان عملا جایگزین اصلی آن در اکثر عطرهای امروزی شود

آمبروکسان رایحه ای دارد گرم شور معدنی و کمی پوستی شبیه هوای دریا در یک روز آفتابی است یا شبیه پوست گرم شده زیر نور خورشید رایحه ای که نه کاملا شیرین است و نه کاملا خشک

یکی از ویژگی های خاص این مولکول این است که در غلظت پایین حس گرمای پوستی و نزدیکی ایجاد می کند حسی شبیه آنچه پیش تر درباره هدیون هم گفتیم اما در غلظت بالاتر رایحه اش خشک تر و کمی خاکستری تر می شود

مثل ایزو ای سوپر آمبروکسان هم یکی از موادی است که حساسیت بویایی افراد نسبت به آن بسیار متفاوت هست بعضی افراد این مولکول را در غلظت بسیار پایین به وضوح حس می کنند در حالی که بعضی دیگر حتی در غلظت های بالاتر هم به سختی متوجه آن می شوند

این تفاوت به همان بحث ژنتیک گیرنده های بویایی برمی گردد که پیش تر در مقاله ژنتیک و ادراک بو توضیح دادیم جایی که تفاوت های کوچک در ژن های گیرنده می تواند حساسیت افراد مختلف به یک مولکول خاص را کاملا متفاوت کند

از نظر شیمیایی آمبروکسان وزن مولکولی نسبتا بالایی دارد و به آرامی تبخیر می شود همین ویژگی باعث می شود در نت پایه فرمول ها جا بگیرد و مثل مشک و صندل نقش تثبیت کننده و افزایش دهنده ماندگاری کل ترکیب را بازی کند

همینطور امبروکسان رایحه را از حالت شیرین صرف خارج می کند و به آن پیچیدگی و بلوغ بیشتری می دهد

در ترکیب با مرکبات آمبروکسان حس تازگی دریایی می سازد که یاداور هوای ساحل است در ترکیب با چوب هایی مثل صندل و وتیور عمق و گرمای بیشتری به نت پایه اضافه می کند در ترکیب با مشک حس پوستی و نزدیک به بدن آن دو چند برابر می شود

اگر علاقه مند به دنیای رایحه ها هستی با ریحانو همراه باش